આયુર્વેદના ખજાનામાં એવી ઘણી દવાઓ છે જે સદીઓથી ભારતીય ઘરોનો ભાગ રહી છે. આયુર્વેદિક જડીબુટ્ટીઓ ત્રિફળાનું સ્થાન સૌથી ઉપર માનવામાં આવે છે
/indian-express-gujarati/media/media_files/2026/03/29/triphala-2026-03-29-15-59-21.jpg)
આયુર્વેદના ખજાનામાં એવી ઘણી દવાઓ છે જે સદીઓથી ભારતીય ઘરોનો ભાગ રહી છે. આયુર્વેદિક જડીબુટ્ટીઓ ત્રિફળાનું સ્થાન સૌથી ઉપર માનવામાં આવે છે. આમળા, બહેડા અને હરળના ત્રણ શક્તિશાળી ફળોના સંયોજનથી બનેલું આ મિશ્રણ માત્ર ઘરેલું ઉપાય નથી, પરંતુ આયુર્વેદની સુપરફોર્મ્યુલા છે.

ઘણીવાર લોકો ફક્ત પેટને સાફ કરવા અથવા કબજિયાત દૂર કરવા માટે ત્રિફળાનું સેવન કરે છે, પરંતુ તમે જાણો છો કે તેનો યોગ્ય ઉપયોગ તમારા હૃદયના સ્વાસ્થ્યને સુધારવા અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવવામાં પણ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.

એઈમ્સના ભૂતપૂર્વ સલાહકાર અને સાઓલ હાર્ટ સેન્ટરના સ્થાપક અને ડિરેક્ટર અને જાણીતા કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડોક્ટરોએ પણ જણાવ્યું હતું કે બદલાતી લાઇફસ્ટાઇલ અને ટોક્સિનથી ભરેલા ડાયેટના વધતા વપરાશ વચ્ચે, ત્રિફળા એ શરીરને અંદરથી ડિટોક્સ કરવાની સૌથી સલામત અને અસરકારક રીત છે.

નિષ્ણાતે કહ્યું કે જો તેનું યોગ્ય સમયે યોગ્ય રીતે સેવન કરવામાં આવે તો શરીરને ઘણી રીતે ફાયદો થઈ શકે છે. ચાલો આપણે આયુર્વેદના પ્રાચીન સિદ્ધાંતો અને આધુનિક સંશોધનના દ્રષ્ટિકોણથી ત્રિફળાના ચમત્કારિક ગુણોના સંપૂર્ણ વિજ્ઞાનને સમજીએ.

ત્રિફળા શું છે અને તે કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે?
ત્રિફળા એ ત્રણ ઔષધીય ફળો આમળા, બહેડા અને હરડનું સંયોજન છે, તે પરંપરાગત રીતે ૪:૨:૩ ના અનુપાતમાં તૈયાર કરવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં શરીરનું સંતુલન જાળવવા માટે તેને એક શક્તિશાળી હર્બલ સંયોજન માનવામાં આવે છે.
ત્રિફળા વિશે શું કહે છે રિસર્ચ?
ઈરાની જર્નલ ઓફ ફાર્માકોલોજી એન્ડ થેરાપ્યુટિક્સમાં પ્રકાશિત ક્લિનિકલ ટ્રાયલ અનુસાર ત્રિફળા અસરકારક લેક્સેટિવ તરીકે કામ કરે છે. તે જઠરાંત્રિય માર્ગને સાફ કરે છે, મળ ત્યાગને સરળ બનાવે છે અને પેટનું ફૂલવું અને એસિડિટી ઘટાડે છે. સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે તે આંતરડાના સંકોચનમાં વધારો કરીને મૂળમાંથી કબજિયાતને નાબૂદ કરે છે.

આ જડીબુટ્ટી બળતરા અને રોગો સામે રક્ષણ આપે છે
ડો.છાજેરના જણાવ્યા અનુસાર ત્રિફળામાં હાજર એન્ટીઓક્સિડેન્ટ્સ અને પોલિફેનોલ્સ શરીરમાં બળતરા ઘટાડે છે. તે હૃદય રોગ, ડાયાબિટીસ અને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોના જોખમને ઘટાડવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.

પાચન અને કબજિયાત માટે રામબાણ
ત્રિફળાનો સૌથી મોટો ફાયદો પાચનતંત્ર પર જોવા મળે છે. તે આંતરડાને સ્વચ્છ રાખે છે અને કબજિયાતની સમસ્યા દૂર કરે છે. નિયમિત સેવન પાચનતંત્રને મજબૂત બનાવે છે અને પેટની સમસ્યાઓ ઘટાડે છે.

વજન ઘટાડવામાં મદદગાર
જો તમે વજન ઘટાડવા માંગો છો, તો ત્રિફળા એક સારો વિકલ્પ હોઈ શકે છે. તે મેટાબોલિઝમમાં સુધારો કરે છે અને શરીરમાં સંગ્રહિત વધારાની ચરબીને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે.

દાંત અને ઓરલ હેલ્થ માટે ફાયદાકારક
ત્રિફળા દાંતના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ફાયદાકારક છે. તે દાંતમાં બનતા પ્લાક, કેવિટી અને પેઢાની સમસ્યાઓને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જેથી ઓરલ હેલ્થ વધુ સારું રહે છે.

હૃદય અને શુગર કંટ્રોલમાં અસરકારક
ડો.છાજરના જણાવ્યા અનુસાર ત્રિફળા બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવામાં અને કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આ હૃદયની તંદુરસ્તી સુધારે છે અને ટાઇપ -૨ ડાયાબિટીઝના દર્દીઓને પણ ફાયદો કરી શકે છે.

એન્ટિ-એજિંગ અને ઇમ્યુનિટી બૂસ્ટર્સ
ત્રિફળામાં હાજર વિટામિન સી અને એન્ટીઓકિસડન્ટ શરીરમાં ફ્રી-રેડિકલ્સ ઘટાડે છે, જે એજિંગ પ્રોસેસને ધીમી કરે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવે છે.

કેવી રીતે સેવન કરવું?
નિષ્ણાંતોના જણાવ્યા અનુસાર દરરોજ ૧ થી ૧.૫ ચમચી ત્રિફળા પાવડરનું સેવન કરી શકાય છે. તે પાણી સાથે લઈ શકાય છે અથવા આખી રાત પલાળીને સવારે પી શકાય છે.

વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર
( કલ્પેશ એન લીંબાસિયા )

ડિસ્ક્લેમર : આ લેખ માં વિશ્વ સમાચાર એ ફક્ત સામાન્ય માહિતી અને જાગૃતિ હેતુઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. ત્રિફળા એક આયુર્વેદિક હર્બલ મિશ્રણ છે, પરંતુ તેનો વપરાશ દરેક વ્યક્તિ માટે સમાન રીતે યોગ્ય નથી. જો તમને ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, કિડની અથવા લીવરની સમસ્યાઓ જેવી કોઈ પણ પ્રકારની ક્રોનિક બીમારી છે, અથવા જો તમે પહેલાથી જ કોઈ દવા લઈ રહ્યા છો, તો ત્રિફળાનું નિયમિત સેવન શરૂ કરતા પહેલા ડોક્ટર અથવા આયુર્વેદ નિષ્ણાતની સલાહ લો.