ભારતીય રેલવેના એસી કોચમાંથી ૧.૨૭ કરોડ બેડશીટ, ટુવાલ, ધાબળા અને ઓશિકા ચોરાઈ ગયા

વિશ્વ સમાચાર એ ભારતીય રેલવેના તમામ ૬૯ વિભાગો પાસેથી આરટીઆઈ હેઠળ માહિતી માંગી હતી. આનાથી ઘણા મહત્વપૂર્ણ તારણો બહાર આવ્યા છે. ૬૯ રેલવે વિભાગોમાંથી ૫૪ વિભાગો તરફથી જવાબો પ્રાપ્ત થયા હતા.

જવાબોના વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે જાન્યુઆરી ૨૦૨૨ થી મે ૨૦૨૬ દરમિયાન જ્યારે કોવિડ-૧૯ રોગચાળા પછી બેડરોલ સેવાઓ ફરી શરૂ થઈ ત્યારે ઓછામાં ઓછા ૧૨.૭ મિલિયન (૧.૨૭ કરોડ) બેડરોલ ચોરાઈ ગયા હતા.

જાહેર કરાયેલા ડેટા દર્શાવે છે કે ૨૦૨૨ અને ૨૦૨૫ વચ્ચે ચોરીની ઘટનાઓમાં ૫૬ % નો વધારો થયો છે. તમે આ માટે ચોરી અથવા લોભને પણ જવાબદાર ગણી શકો છો.

₹ ૧૦૪.૫૧ કરોડનું નુકસાન

આરટીઆઈ ડેટા એ પણ દર્શાવે છે કે ચોરીને કારણે બેડરૂમ કોન્ટ્રાક્ટરોને ચાર વર્ષમાં આશરે ₹ ૧૦૪.૫૧ કરોડનું નુકસાન થયું છે. કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા કાર્યરત કોચ એટેન્ડન્ટ્સ કહે છે કે ચોરીને કારણે થયેલ નુકસાન તેમના પગારમાંથી આવરી લેવામાં આવે છે.

રેલવે મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દો અત્યંત ગંભીર છે અને જવાબદારો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. પ્રવક્તાએ ઉમેર્યું હતું કે રેલવેને ચોરીના કેસોમાં તેના પોતાના કર્મચારીઓની સંડોવણીના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી.

આરટીઆઈ ડેટા અનુસાર કુલ ચોરીની ઘટનાઓમાંથી ૬૭ % ઘટનાઓ સાત રેલવે ઝોનના ૧૦ વિભાગોમાં બની છે. આમાં બિકાનેર, જોધપુર, જયપુર, રાંચી, દિલ્હી, મુંબઈ, અમદાવાદ, સોનપુર, દાનાપુર અને બિલાસપુરનો સમાવેશ થાય છે.

સૌથી વધુ ચોરાયેલી વસ્તુ

લિલેનની ચોરીમાં બીકાનેર આગળ છે, ત્યારબાદ રાંચી અને દિલ્હી આવે છે

• બિકાનેર-૨૫.૭૬ લાખ વસ્તુઓ
• રાંચી-૯.૩૧ લાખ
• દિલ્હી-૮.૨૧ લાખ
• મુંબઈ-૮.૧૭ લાખ

બેડરોલ વસ્તુઓની ચોરી

• જોધપુર – ૮.૦૯ લાખ
• અમદાવાદ – ૬.૯૪ લાખ
• દાનાપુર -૫.૭૨ લાખ
• સ્ત્રોત: આરટીઆઈ જવાબો અનુસાર

દિલ્હી વિભાગમાં ચહેરાના ટુવાલની ચોરીની સૌથી વધુ સંખ્યા છે

જોધપુર વિભાગમાં સૌથી વધુ ધાબળાની ચોરી

જોધપુર વિભાગમાં સૌથી વધુ ધાબળાની ચોરી થઈ છે. અહીં ૩.૪ લાખથી વધુ ધાબળાની ચોરી થઈ, જે આ વિભાગમાં ચોરાયેલી કુલ મુસાફરોની વસ્તુઓના ૪૨ % છે. ૨૦૨૨ પછી બિકાનેર વિભાગમાં આવી ચોરીની સૌથી વધુ સંખ્યા જોવા મળી છે. બિકાનેરમાં ચોરાયેલી વસ્તુઓની સંખ્યા ૨.૯૯ લાખથી વધીને ૧૨.૩૪ લાખ થઈ ગઈ. સોનપુર બીજા ક્રમે છે, જ્યાં ૨૦૨૨ પછી ચોરી થયેલી વસ્તુઓની સંખ્યા ૩૬,૪૪૮ થી વધીને ૩.૦૧ લાખ થઈ ગઈ.

દિલ્હી વિભાગમાં ચોરીના કેસોમાં સૌથી વધુ ઘટાડો નોંધાયો છે. અહીં ચોરીના કેસોમાં ૭૯ % ઘટાડો થયો છે, જે ૩.૨૯ લાખથી વધીને ૬૮,૦૧૩ થયા છે. આ પછી અમદાવાદનો ક્રમ આવે છે, જ્યાં ૯૩ % ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, અને સમસ્તીપુરનો ક્રમ આવે છે, જેમાં ૮૬ % ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

આ વિભાગોમાં સૌથી વધુ ચોરીઓ થઈ

રેલવે એક મોટા પડકારનો સામનો કરી રહી છે

ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે આરટીઆઈ દ્વારા મેળવેલા ડેટાના આધારે રેલવેને એક ઇમેઇલ મોકલ્યો હતો, જેમાં ચોરી અટકાવવા માટે કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે અને આ કયા પડકારો રજૂ કરે છે તે અંગે પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા.

રેલવે મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે મુસાફરો ઉતર્યા પછી કોચ એટેન્ડન્ટ્સ લિનન વસ્તુઓ એકત્રિત કરે છે. આ જવાબદારી લિનન પૂરી પાડતી એજન્સીની છે. કોઈપણ નુકસાન એજન્સી પાસેથી વસૂલવામાં આવે છે. મંત્રાલય કહે છે કે લિનન ચોરીને કારણે, વધુ સેટ ખરીદવા પડશે.

ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે ઘણા કોન્ટ્રાક્ટરો સાથે વાત કરી, જેમણે અહેવાલ આપ્યો કે આ એક નોંધપાત્ર સમસ્યા છે. એક કોન્ટ્રાક્ટરે જણાવ્યું હતું કે તેમણે આના કારણે રેલવે સાથેનો તેમનો કરાર રદ કર્યો છે, જ્યારે રેલવે કર્મચારીઓને સૌથી વધુ નુકસાન સહન કરવું પડે છે, કારણ કે કોન્ટ્રાક્ટરો તેમના પગારમાંથી ચોરાયેલી વસ્તુઓની ભરપાઈ કરે છે.

મધ્ય રેલવેના સોલાપુર વિભાગમાં બેડરોલ ફર્મના સુપરવાઇઝરે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું, “લિનન ચોરી અમારા માટે એક ગંભીર સમસ્યા છે. આવા કિસ્સાઓમાં બિલમાંથી પૈસા કાપવામાં આવે છે. અમારો રેલવે સાથે ત્રણ વર્ષનો કરાર હતો, પરંતુ ચૂકવણીમાં વિલંબને કારણે, અમારે ૧૪ મહિના પછી તેને રદ કરવો પડ્યો. દરેક ચોરાયેલી વસ્તુ માટે, તેઓ ઓશીકા માટે ₹ ૧૧૫, બેડશીટ માટે ₹ ૧૯૮, ઓશીકાના કવર માટે ₹ ૫૫, ફેસ ટુવાલ માટે ₹ ૪૮ અને ધાબળા માટે ₹ ૩૪૩ વસૂલ કરે છે.”

રેલવે બોર્ડ પરિપત્ર શું કહે છે?

2015ના રેલવે બોર્ડ પરિપત્ર મુજબ, ગુમ થયેલ લિલેનની વસ્તુની કિંમત તેના કોડલ લાઇફ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. જો કોઈ વસ્તુ તેના કોડલ લાઇફના અડધા ભાગ પહેલાં ખોવાઈ જાય છે, તો તે ખરીદવામાં આવેલી સંપૂર્ણ કિંમત વસૂલવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ધાબળાની કોડલ લાઇફ બે વર્ષ છે. જો તેનો ઉપયોગ એક વર્ષથી વધુ સમયથી કરવામાં આવ્યો હોય, તો રકમના ૫૦ % વસૂલવામાં આવે છે. જો વસ્તુનો કોડ લાઇફ અજાણ હોય, તો ૭૫ % ચાર્જ લેવામાં આવે છે.

દર મહિને ૨,૦૦૦-૩,૦૦૦ રૂપિયા કાપવામાં આવે છે 

પૂર્વ મધ્ય રેલવેની સુપરફાસ્ટ ટ્રેનમાં કામ કરતા એક લિલેનના પરિચારકે કહ્યું કે હવે અમે ફક્ત મુસાફરની વિનંતી પર જ ટુવાલ આપીએ છીએ. લિલેનના પરિચારકે સમજાવ્યું કે “મને એક દિવસના કામ માટે  ૭૦૦ રૂપિયા મળે છે… જો હું ૩૦ દિવસ કામ કરું, તો મને દર મહિને લગભગ ૨૧,૦૦૦ રૂપિયા કમાવવા જોઈએ.

પરંતુ એવું થતું નથી કારણ કે ચાદરની ચોરીને કારણે દર મહિને આશરે ૨,૦૦૦-૩,૦૦૦ રૂપિયા કાપવામાં આવે છે. માર્ચ અને એપ્રિલ દરમિયાન મારી દેખરેખ હેઠળ ૧૭ ચાદર, ત્રણ ધાબળા અને નવ ગાદલા ગુમ થયા હતા.”