૧૬ જુલાઈથી ભગવાન જગન્નાથજીની ભવ્ય રથયાત્રાનો પ્રારંભ થવા જઈ રહ્યો છે. આ યાત્રા સાથે જોડાયેલી એક ખાસ પરંપરા વર્ષોથી લોકોનું ધ્યાન ખેંચતી આવી છે. રથયાત્રા શરૂ થાય તે પહેલાં ગજપતિ મહારાજ અથવા તેમના રાજવંશના ઉત્તરાધિકારી સોનાના હેન્ડલવાળી ઝાડૂથી રથના માર્ગની સફાઈ કરે છે. આ પરંપરા પાછળ ઊંડો ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક સંદેશ છુપાયેલો છે.
સોનાની ઝાડૂથી કેમ થાય છે સફાઈ?
જગન્નાથ રથયાત્રા હિંદુ ધર્મના સૌથી મોટા ધાર્મિક ઉત્સવોમાંની એક માનવામાં આવે છે. ભગવાન જગન્નાથ, ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રા ભવ્ય રથોમાં નગરભ્રમણ માટે નીકળે છે. રથયાત્રા પહેલાં થતી ‘છેરા પહરા’ નામની વિધિ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. આ વિધિમાં ગજપતિ મહારાજ પોતાના હાથે રથનો માર્ગ સાફ કરે છે. ચાલો જાણીએ આ અનોખી પરંપરાના મહત્વ વિશે.
સોનાનું ઝાડૂ પવિત્રતા અને દિવ્યતાનું પ્રતીક છે
હિંદુ પરંપરામાં સોનાને પવિત્રતા, શુદ્ધતા અને દિવ્યતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ભગવાનના રથના માર્ગને સોનાના હેન્ડલવાળી ઝાડૂથી સાફ કરવું તેમના સ્વાગત અને સન્માનનો વિશેષ પ્રકાર માનવામાં આવે છે. આ વિધિ ભગવાન પ્રત્યેની શ્રદ્ધા અને ભક્તિનું પ્રતિક છે.
રાજા અને પ્રજા વચ્ચે સમાનતાનો સંદેશ
રથયાત્રાની આ પરંપરા દર્શાવે છે કે ભગવાનની નજરમાં દરેક વ્યક્તિ સમાન છે. ગજપતિ મહારાજ પોતે ઝાડૂ લગાવીને એ સંદેશ આપે છે કે ઈશ્વર સમક્ષ રાજા અને સામાન્ય વ્યક્તિ વચ્ચે કોઈ ભેદભાવ નથી. આ પરંપરા વિનમ્રતા અને સમર્પણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
સેવા ભાવનાનું પ્રતિક
પહિંદ વિધિ માત્ર એક ધાર્મિક રિવાજ નથી, પરંતુ સેવા ભાવનાનો સંદેશ પણ આપે છે. રાજા પોતે સફાઈનું કાર્ય કરે છે, જે દર્શાવે છે કે સેવા કરવી કોઈ નાનું કામ નથી. ભગવાનની સેવા સર્વોચ્ચ કર્તવ્ય માનવામાં આવે છે.
સોનું સમૃદ્ધિ અને શુભતાનું પ્રતીક છે
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર સોનું સુખ, સમૃદ્ધિ અને શુભતાનું પ્રતીક છે. તેથી સોનાની ઝાડૂથી કરવામાં આવતી આ વિધિને સકારાત્મક ઊર્જા અને મંગલમય વાતાવરણ સાથે જોડવામાં આવે છે. ભક્તો માને છે કે આ વિધિના દર્શનથી શુભ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.
સદીઓથી જળવાયેલી છે આ પરંપરા
જગન્નાથ રથયાત્રા સાથે જોડાયેલી આ પરંપરા અનેક પેઢીઓથી નિરંતર ચાલી આવી છે. આજે પણ રથયાત્રાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાતી આ વિધિ ભક્તોમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર બને છે. દર વર્ષે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ આ અનોખા દૃશ્યના સાક્ષી બને છે.
વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર
( કલ્પેશ એન લીંબાસિયા )
