દેશના રાજકારણ અને કાયદાકીય ક્ષેત્રે એક મોટા અને ઐતિહાસિક સમાચાર સામે આવ્યા છે. મધ્ય પ્રદેશ વિધાનસભામાં ભારે વિપક્ષી હંગામા અને તોફાની ચર્ચા વચ્ચે ‘યૂનિફોર્મ સિવિલ કોડ’ (યુસીસી) બિલ સર્વાનુમતે પસાર થઈ ગયું છે, જેની સાથે જ મધ્ય પ્રદેશ યુસીસી લાગુ કરનાર દેશનું ૪th રાજ્ય બની ગયું છે.
મધ્ય પ્રદેશ વિધાનસભામાંથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને મોટા રાજકીય સમાચાર સામે આવ્યા છે. મધ્ય પ્રદેશ વિધાનસભામાં મંગળવારે ભારે વિપક્ષી હંગામા અને ગૃહના હોબાળા વચ્ચે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (યુસીસી) એટલે કે ‘સમાન નાગરિક સંહિતા’ બિલ સત્તાવાર રીતે પસાર થઈ ગયું છે. આ સાથે જ ઉત્તરાખંડ બાદ યુસીસી કાયદો અપનાવનાર મધ્ય પ્રદેશ દેશનું ચોથું રાજ્ય બની ગયું છે. બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષી સભ્યોએ ભારે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો, પરંતુ આ તમામ વિરોધ અને હંગામા વચ્ચે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે ગૃહમાં સરકારનો મજબૂત પક્ષ રજૂ કર્યો હતો.
મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે વિપક્ષના આક્ષેપોનો જવાબ આપતા ગૃહમાં મક્કમતાપૂર્વક નિવેદન આપ્યું હતું કે, “જે લોકો હિંદુની વાત કરશે, રાજ તેમનું જ રહેશે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “જ્યારે કુદરત અને ઈશ્વરે તમામ મનુષ્યોને એક સમાન બનાવ્યા છે, તો પછી માણસો દ્વારા બનાવવામાં આવેલા કાયદામાં પણ દેશના તમામ નાગરિકો માટે સંપૂર્ણ સમાનતા હોવી જ જોઈએ.” મુખ્યમંત્રીના આ નિવેદન બાદ ગૃહમાં સત્તાપક્ષ દ્વારા પાટલીઓ થાપટીને બિલનું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું.
આ ઐતિહાસિક અને વ્યાપક કાયદાકીય બિલને દેશના નિવૃત્ત જસ્ટિસ રંજના પ્રકાશ દેસાઈની અધ્યક્ષતાવાળી ખાસ કમિટી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ બિલનો મુસદ્દો ખૂબ જ વિસ્તૃત છે જેમાં કુલ ૪ ભાગ, ૪૦૪ કલમો (Sections) અને ૭ પરિશિષ્ટ (Schedules) નો સમાવેશ થાય છે. આ સુધારા વિધેયક તૈયાર કરતા પહેલા કમિટી દ્વારા રાજ્યની જનતા પાસેથી સઘન વિચાર-વિમર્શ કરીને ૯.૫૮ લાખથી વધુ લેખિત અને મૌખિક સૂચનો મેળવવામાં આવ્યા હતા.
આ નવા કાયદા હેઠળ હવે મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં વસતા તમામ ધર્મ અને જ્ઞાતિના નાગરિકો માટે પારિવારિક સંબંધિત બાબતોમાં એકસમાન કાયદો લાગુ પડશે. જેમાં નીચે મુજબના મુખ્ય ક્ષેત્રો આવરી લેવામાં આવ્યા છે:
લગ્ન અને છૂટાછેડા : તમામ નાગરિકો માટે લગ્ન નોંધણી અને વિવાહ વિચ્છેદના નિયમો એકસરખા રહેશે.
ભરણપોષણ : છૂટાછેડા કે અલગ થવાના કિસ્સામાં ભરણપોષણના અધિકારો સમાન રહેશે.
જમીન અને મિલકતનો ઉત્તરાધિકાર : જમીન-જાયદાદની વહેંચણીમાં પુત્ર અને પુત્રી બંનેને સમાન કાનૂની હક મળશે.
બાળક દત્તક લેવું અને સરોગેસી : બાળક દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા અને સરોગેસી માટેના નિયમો સર્વસમાવેશક અને પારદર્શી બનાવાયા છે.
લિવ-ઇન રિલેશનશિપ અને ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી અંગે ખાસ કાયદો
આ બિલમાં સૌથી મહત્વની અને ક્રાંતિકારી જોગવાઈ એ કરવામાં આવી છે કે, હવેથી રાજ્યમાં ‘લિવ-ઇન રિલેશનશિપ’ (Live-in Relationship) માં રહેતા યુગલો માટે સ્થાનિક પ્રશાસન સમક્ષ રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું કાયદાકીય રીતે અનિવાર્ય (Mandatory) રહેશે. આ ઉપરાંત, આધુનિક મેડિકલ ટેકનોલોજી એટલે કે આઈવીએફ (IVF) / ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી (Test Tube Baby) પદ્ધતિથી જન્મ લેનારા બાળકોના અધિકારોની રક્ષા માટે પણ વિશેષ જોગવાઈ કરાઈ છે, જેથી આવા બાળકોને પણ સમાજમાં અને પિતાની મિલકતમાં અન્ય બાળકોની જેમ જ સમાન કાનૂની દરજ્જો અને અધિકારો પ્રાપ્ત થશે.
