આજે ૨ ઓક્ટોબરે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ ઉજવાશે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ તરીકે પણ મનાય છે. તેમના સત્ય અને અહિંસાના સિદ્ધાંતોએ ભારતને આઝાદી અપાવી અને વિશ્વભરમાં પ્રેરણા ફેલાવી. તો ચલો આ સમાચારમાં ગાંધીજીના જીવનના કેટલાક રસપ્રદ તથ્યો વિષે જાણીએ.
આજે ૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ ના રોજ ભારત અને વિશ્વભરમાં રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસ ભારતમાં ગાંધી જયંતિ તરીકે અને વૈશ્વિક સ્તરે આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ તરીકે ઉજવાય છે. સ્વતંત્રતા દિવસ અને ગણતંત્ર દિવસ પછી ગાંધી જયંતિ ભારતનો ત્રીજો મહત્વનો રાષ્ટ્રીય પર્વ માનવામાં આવે છે. મહાત્મા ગાંધીનો જન્મ ૨ ઓક્ટોબર, ૧૮૬૯ ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદર ખાતે થયો હતો. તેમનું પૂરું નામ મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી હતું.
તેમના સત્ય અને અહિંસાના સિદ્ધાંતોએ ન માત્ર ભારતને અંગ્રેજોની ગુલામીમાંથી મુક્તિ અપાવી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વને પ્રેરણા આપી છે. આ દિવસે લોકો ગાંધીજીના વિચારોને યાદ કરે છે અને તેમના પ્રત્યેનો આદર વ્યક્ત કરે છે. આ લેખમાં, ગાંધીજીના જીવનના કેટલાક રસપ્રદ તથ્યોની ચર્ચા કરવામાં આવશે, જે ગાંધી જયંતિ નિમિત્તે નિબંધ કે ભાષણ સ્પર્ધાઓમાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.
ગાંધીજી શાળામાં અંગ્રેજીમાં શ્રેષ્ઠ વિદ્યાર્થી હતા, પરંતુ ગણિતમાં સામાન્ય અને ભૂગોળમાં નબળા હતા. તેમની હસ્તાક્ષર અત્યંત સુંદર હતી, જે એક ખાસ વાત હતી.
જ્યારે ગાંધીજી બિહારના ચંપારણ ગયા, ત્યાં તેમણે અશિક્ષણને કારણે લોકોની દુર્દશા જોઈ. તેમણે ત્યાં શાળા ખોલવાનો નિર્ણય લીધો. આ શાળા આજે પૂર્વી ચંપારણના ઢાકા પ્રખંડના બડહરવા લખનસેનમાં આવેલી છે. ગાંધીજીએ ત્યાં કેટલાક દિવસો સુધી શિક્ષક તરીકે પણ કામ કર્યું હતું.
ઘરમાં કોઈની સાથે અણબનાવ થાય તો ગાંધીજી ગુસ્સામાં ઉપવાસ શરૂ કરી દેતા અને થોડા દિવસો માટે ખોરાક છોડી દેતા.
વિદેશ પ્રવાસ અને હવાઈ યાત્રા:
ગાંધીજી ક્યારેય અમેરિકા ગયા ન હતા અને ન તો તેઓ ક્યારેય હવાઈ જહાજમાં બેઠા હતા.
ફોટોગ્રાફીનો અણગમો:
તેમને પોતાનો ફોટો ખેંચાવવો બિલકુલ પસંદ નહોતું.
વકીલાતની શરૂઆત:
જ્યારે તેમણે વકીલાત શરૂ કરી, ત્યારે તેમનો પ્રથમ કેસ હારી ગયા હતા.
નકલી દાંતની વાત:
ગાંધીજી પોતાના નકલી દાંત ધોતીમાં બાંધીને રાખતા અને ફક્ત ખોરાક ખાતી વખતે જ તેનો ઉપયોગ કરતા.
પ્રેરણાદાયી વાર્તાઓ:
શ્રવણ કુમારની કથા અને હરિશ્ચંદ્રના નાટકથી ગાંધીજી ખૂબ પ્રભાવિત થયા હતા.
ટાઈમ મેગેઝિનનું સન્માન:
૧૯૩૦ માં અમેરિકાના ટાઈમ મેગેઝિને ગાંધીજીને Man Of the Yearનું બિરુદ આપ્યું હતું.
ભૂકંપ પીડિતોની મદદ:
૧૯૩૪ માં ભાગલપુરમાં ભૂકંપ પીડિતોની સહાય માટે ગાંધીજીએ પોતાના ઓટોગ્રાફ માટે પાંચ-પાંચ રૂપિયાની રકમ લીધી હતી.
રાષ્ટ્રપિતાનું બિરુદ:
સૌપ્રથમ સુભાષચંદ્ર બોઝે ૪ જૂન, ૧૯૪૪ ના રોજ સિંગાપોર રેડિયો પરથી ગાંધીજીને ‘રાષ્ટ્રપિતા’ તરીકે સંબોધ્યા હતા.
નોબેલ પુરસ્કારની નામાંકન:
ગાંધીજીને પાંચ વખત નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે નામાંકન મળ્યું, પરંતુ 1948માં તેમની હત્યા થઈ તે પહેલાં તેમને આ પુરસ્કાર ન મળ્યો.
મહાત્માનું બિરુદ:
કવિ અને નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે ગાંધીજીને ‘મહાત્મા’નું બિરુદ આપ્યું હતું.
ગાંધીજીના નામે રસ્તાઓ:
ભારતમાં ૫૩ મોટી શેરીઓ અને વિદેશમાં ૪૮ રસ્તાઓ ગાંધીજીના નામે છે.
સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી:
૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ ના રોજ, જ્યારે ભારતને આઝાદી મળી, ત્યારે ગાંધીજી આ ઉજવણીનો ભાગ નહોતા. તેઓ બંગાળના નોઆખલીમાં હિંદુ-મુસ્લિમ સાંપ્રદાયિક હિંસાનો વિરોધ કરવા અનશન કરી રહ્યા હતા. તેમણે આ દિવસે ૨૪ કલાકનો ઉપવાસ રાખ્યો હતો, કારણ કે દેશના ભાગલા અને હિંસાથી તેઓ ખૂબ દુઃખી હતા.
અંતિમ યાત્રા:
ગાંધીજીની અંતિમ યાત્રામાં લગભગ દસ લાખ લોકો સાથે ચાલ્યા હતા, અને ૧૫ લાખથી વધુ લોકો રસ્તાઓ પર ઊભા રહીને તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપી રહ્યા હતા.
મહાત્મા ગાંધી અને ઇન્દિરા ગાંધી એકબીજા સાથે જોડાયેલા નહોતા. તેમની સમાન અટકોને કારણે, ઘણા લોકો માને છે કે મહાત્મા ગાંધી અને ઇન્દિરા ગાંધી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હતા. જોકે, આ બિલકુલ સાચું નથી. ઇન્દિરા ગાંધી ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુની પુત્રી હતી, જે પાછળથી દેશના વડા પ્રધાન પણ બન્યા.
મહાત્મા ગાંધીના વિચારો આજે પણ વિશ્વભરમાં લોકોને પ્રેરણા આપે છે. તેમના સત્ય અને અહિંસાના માર્ગે ચાલીને ભારતે અંગ્રેજોની ગુલામીમાંથી મુક્તિ મેળવી. ગાંધીજીના આદર્શો આજે પણ શાંતિ અને સમાજ સેવાનું મહત્વ શીખવે છે. ગાંધી જયંતિનો દિવસ આપણને તેમના જીવન અને વિચારોને યાદ કરવાની તક આપે છે, જે નવી પેઢીને પણ પ્રેરણા આપે છે.આ ગાંધી જયંતિ પર, આપણે બધાએ તેમના આદર્શોને અપનાવીને સમાજમાં શાંતિ અને એકતા માટે કામ કરવાનો સંકલ્પ લેવો જોઈએ.
