ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર દેવી સરસ્વતીની પૂજા કરવાથી વાણીમાં મધુરતા આવે છે, જ્ઞાનમાં વધારો થાય છે, શિક્ષણમાં સફળતા મળે છે, કાર્યમાં પ્રગતિ થાય છે અને બુદ્ધિનો વિકાસ થાય છે.
હિન્દુ ધર્મમાં દેવી સરસ્વતીને જ્ઞાન, સંગીત, વાણી, શાણપણ, કલા અને સર્જનની દેવી માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર દેવી સરસ્વતીની પૂજા કરવાથી વાણીમાં મધુરતા આવે છે, જ્ઞાનમાં વધારો થાય છે, શિક્ષણમાં સફળતા મળે છે, કાર્યમાં પ્રગતિ થાય છે અને બુદ્ધિનો વિકાસ થાય છે.
દર વર્ષે માઘ મહિનાના શુદ્ધ પખવાડિયાના પાંચમા દિવસે, વસંત પંચમી, દેવી સરસ્વતીની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. આ દિવસને દેવી સરસ્વતીના જન્મોત્સવ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે. ચાલો આપણે પુરાણોમાં જણાવેલી દેવી સરસ્વતીના જન્મ સાથે સંબંધિત એક લોકપ્રિય વાર્તા શીખીએ.
માતા સરસ્વતીની જન્મકથા
દેવી ભાગવત પુરાણ અનુસાર, ઘણા સમય પહેલા, જ્યારે બ્રહ્માંડનું નિર્માણ થયું, ત્યારે ત્રિમૂર્તિ – બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશે – માનવતા અને બ્રહ્માંડનું સર્જન કર્યું. સમગ્ર વિશ્વ શાંતિપૂર્ણ અને સુંદર હતું, છતાં ત્રિમૂર્તિને લાગ્યું કે તેમની રચનામાં કંઈક અભાવ છે. કારણ એ હતું કે સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ફક્ત શાંતિ હતી, કોઈ અવાજ નહોતો, કોઈ હલનચલન નહોતું.
ત્યારબાદ બ્રહ્માએ ભગવાન વિષ્ણુ અને ભગવાન શિવ પાસેથી પરવાનગી માંગી અને વૈદિક મંત્રો સાથે તેમના કમંડલુમાંથી પાણી છાંટ્યું. આમાંથી, એક દૈવી શક્તિનો ઉદય થયો. આ શક્તિ ચાર હાથવાળી એક સુંદર સ્ત્રીના રૂપમાં પ્રગટ થઈ, જેમાં વીણા, પુસ્તક, માળા અને આશીર્વાદનો સંકેત હતો. આ માતા સરસ્વતી હતી.
ત્રિમૂર્તિએ માતાનું સ્વાગત કર્યું અને તેમને વીણા વગાડવા વિનંતી કરી. તેમણે તેમની વિનંતી સ્વીકારી અને વીણા વગાડવાનું શરૂ કર્યું. માતા સરસ્વતીએ વીણાના તાર ખેંચતાની સાથે જ એક મધુર ધ્વનિ ઉદ્ભવ્યો. આ ધ્વનિ ધીમે ધીમે સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં – સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને પાતાળમાં ફેલાઈ ગયો.
આ મધુર સંગીત સાંભળીને બધા જીવો આનંદથી ભરાઈ ગયા. શાંત અને સ્થિર વિશ્વ ચેતના, ગતિ અને જીવનથી ભરાઈ ગયું. આ કારણોસર, માતાને “સરસ્વતી” કહેવામાં આવતું હતું, જેનો અર્થ “વહેતી શક્તિ” થાય છે.
એવું કહેવાય છે કે માતાની વીણા દ્વારા ઉચ્ચારવામાં આવેલ પ્રથમ સૂર “સા” હતો, જે સાત સંગીત સૂરોમાંથી પ્રથમ સૂર હતો. આ ક્ષણે, શાંત બ્રહ્માંડમાં અવાજ આવ્યો, અને ભાષા અને સંગીતનો જન્મ થયો.
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ વસંત પંચમી પર દેવી સરસ્વતીની પૂજા કરવાથી તેમને પ્રસન્ન કરવામાં આવે છે અને ભક્તોને આશીર્વાદ મળે છે. એવું કહેવાય છે કે તેમના આશીર્વાદ જ્ઞાન અને બુદ્ધિમાં વધારો કરે છે, વાણીમાં મધુરતા લાવે છે અને જીવનમાં ખુશી લાવે છે.
