માટલાની પણ હોય છે એક્સપાયરી ડેટ!

ઉનાળો શરૂ થતાંની સાથે જ ઘરોમાં માટલાનો ઉપયોગ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે પાણીનું માટલું ક્યારે બદલવું જોઈએ, અથવા શું જૂનુ માટલું તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે સંભવિત રીતે હાનિકારક હોઈ શકે છે? ઉનાળાની શરૂઆત સાથે માટલાની માંગ વધી જાય છે. લોકો હજુ પણ માટલાને પીવાના પાણી માટે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માને છે જે કુદરતી રીતે ઠંડુ અને તાજું હોય છે. છતાં શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે શું તમે દરરોજ જે માટલાનો ઉપયોગ કરો છો તેની પોતાની “એક્સપાયરી ડેટ” હોય છે? શું જૂના માટલા ખરેખર તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે?

માટલું કેટલો સમય ચાલે છે?

સામાન્ય રીતે માટીલું ૬ મહિનાથી ૧ વર્ષ સુધી સારી સ્થિતિમાં રહે છે. તેનું આયુષ્ય ઘણા પરિબળો પર આધાર રાખે છે. માટલું બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી માટીની ગુણવત્તા, તેને સાફ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પદ્ધતિઓ અને તેમાં સંગ્રહિત પાણીનો પ્રકાર.

જો માટલું દૈનિક ઉપયોગમાં હોય તો પાણી સુરક્ષિત અને તાજું રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે દર ઉનાળાની ઋતુની શરૂઆતમાં એક નવું માટલું ખરીદવું એ સામાન્ય રીતે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

કયા સંકેતો સૂચવે છે કે તમારા માટલાને બદલવાનો સમય આવી ગયો છે?

જો તમે તમારા માટલામાં નીચેનામાંથી કોઈ ચિહ્નો જોશો તો તેને બદલવાનો સમય આવી ગયો છે:

જો માટલામાંથી વિચિત્ર કે વાસી ગંધ આવવા લાગે.

જો પાણી હવે પહેલા જેવું તાજું ના લાગે.

જો માટલાની સપાટી પર લીલો કે કાળો પડ (કાઈ) બનવા લાગે.

જો માટલામાં નાની તિરાડો કે લીક દેખાય.

જો વારંવાર ધોવા છતાં માટલું સંપૂર્ણપણે સાફ ના થાય.

આ સંકેતો દર્શાવે છે કે માટલું હવે પાણી સંગ્રહિત કરવા માટે સલામત નથી.

શું ફક્ત સફાઈ પૂરતી છે કે નવું માટલું ખરીદવું જરૂરી છે?

સફાઈ જરૂરી છે પરંતુ માત્ર સફાઈ હંમેશા પૂરતી નથી. જ્યારે માટલું નવું હોય છે ત્યારે તેને મીઠું, લીંબુ અથવા ખાવાનો સોડાનો ઉપયોગ કરીને અસરકારક રીતે સાફ કરી શકાય છે. જોકે સમય જતાં બેક્ટેરિયા અને અશુદ્ધિઓ માટીના છિદ્રોમાં ઊંડે સુધી એકઠા થાય છે. દૂષકો જે બહારથી દેખાતા નથી.

• જો માટલું જૂનું થઈ ગયું હોય તો તેને ફક્ત સાફ કરવાને બદલે તેને બદલવું જરૂરી છે.
• માત્ર સફાઈ પર આધાર રાખીને વર્ષો સુધી એક જ માટલાનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખવું વ્યક્તિના સ્વાસ્થ્ય માટે સલાહભર્યું નથી.
• માટલાનો ઉપયોગ કરતી વખતે તેની ઉંમર અને સ્થિતિ પર ધ્યાન આપવું એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે જેટલું તેમાં રહેલા પાણીની શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી.

માટલું ક્યારે બદલવું જોઈએ?

જો માટલામાં તિરાડ પડે અથવા પાણી ટપકવા લાગે તો તે સ્પષ્ટ સંકેત છે કે તેને બદલવાની જરૂર છે. વધુમાં જો માટલાની અંદર અથવા તેની કિનારીઓ પર કાળા અથવા લીલા ડાઘાઓ દેખાવા લાગે તો આ ફૂગ (મોલ્ડ) ની નિશાની હોઈ શકે છે. જે પાણીને દૂષિત કરી શકે છે. ઘણીવાર લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કર્યા પછી માટલું ખરાબ ગંધ છોડવાનું શરૂ કરી શકે છે. આ સંકેત આપે છે કે અંદર ગંદકી અથવા બેક્ટેરિયા એકઠા થયા છે. જો સફાઈ કર્યા પછી પણ ગંધ આવે તો નવું માટલું ખરીદવું શ્રેષ્ઠ છે.

યોગ્ય સફાઈ માટલાનું આયુષ્ય વધારી શકે છે

માટલાનો સલામત અને લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિયમિત સફાઈ જરૂરી છે. માટલાને ખાલી કરીને દર ૨-૩ દિવસે સ્વચ્છ પાણીથી ધોઈ નાખવું જોઈએ. અઠવાડિયામાં એકવાર કોઈપણ સંચિત ગંદકી દૂર કરવા માટે અંદરના ભાગને નરમ બ્રશ અથવા કપડાથી સાફ કરવો જોઈએ.

માટલો ઉપયોગ કેટલા સમય સુધી સલામત છે?

સામાન્ય રીતે માટલાનો ઉપયોગ આખા ઋતુ (સામાન્ય રીતે ઉનાળાના મહિનાઓ) માટે આરામથી કરી શકાય છે. જોકે ઘણા લોકો પાછલી ઋતુઓના માટલાનો ફરીથી ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરે છે. જો માટલું સારી સ્થિતિમાં રહે અને સારી રીતે સાફ કરવામાં આવે તો આમ કરવામાં કોઈ નુકસાન નથી. તેમ છતાં જો તમને ઉપરોક્ત કોઈપણ બગાડના સંકેતો દેખાય તો માટલાને તાત્કાલિક બદલવું જોઈએ.

સારાંશમાં માટલાની કોઈ નિશ્ચિત સમાપ્તિ તારીખ ના હોય શકે પરંતુ તેની એકંદર સ્થિતિ અને સ્વચ્છતા એ પ્રાથમિક પરિબળો છે જે નક્કી કરે છે કે તે ઉપયોગ માટે યોગ્ય રહે છે કે નહીં. તેની સ્થિતિ પર સમયસર ધ્યાન આપવું અને જ્યારે પણ જરૂરી હોય ત્યારે તેને બદલવું એ તમારા સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે યોગ્ય નિર્ણય છે.

વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર

( કલ્પેશ એન લીંબાસિયા )