હોર્મુઝ બન્યું યુદ્ધનું મેદાન

ઈરાને આપી અમેરિકાને આર્થિક રીતે બરબાદ કરવાની ધમકી

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અત્યારે ચરમસીમાએ છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરથી નાકાબંધી હટાવવા અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પર વાતચીત કરવા માટે જે પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો તેને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઠુકરાવી દીધો છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અત્યારે ચરમસીમાએ છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરથી નાકાબંધી હટાવવા અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પર વાતચીત કરવા માટે જે પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો તેને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઠુકરાવી દીધો છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે ઈરાન પરમાણુ બોમ્બ બનાવી રહ્યું છે જે વિશ્વ માટે ખતરો છે. બીજી તરફ, અમેરિકાએ ઈરાન તરફ પોતાના અત્યાધુનિક યુદ્ધજહાજો અને બોમ્બર વિમાનો રવાના કરી દીધા છે. ઈરાને પણ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા કોઈ મૂર્ખતા કરશે તો તેને આર્થિક અને સૈન્ય મોરચે આકરો જવાબ મળશે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરના અધિકારોને લઈને ચાલી રહેલી આ ખેંચતાણ ગમે ત્યારે મોટા વૈશ્વિક યુદ્ધમાં ફેરવાઈ શકે છે.

આ વિવાદના કેન્દ્રમાં ઈરાનનો નવો પ્રસ્તાવ છે, જેમાં ત્રણ મુખ્ય શબ્દોનો ઉલ્લેખ હતો: હોર્મુઝ, ન્યુક્લિયર અને નાકાબંધી. ઈરાને શરત મૂકી હતી કે જો અમેરિકા હોર્મુઝમાંથી પોતાની નાકાબંધી હટાવે અને ઈરાન પર લાદેલા આર્થિક પ્રતિબંધો પાછા ખેંચે, તો જ તે પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ચર્ચા કરવા તૈયાર થશે. જોકે, ટ્રમ્પે આ પ્રસ્તાવને ગંભીરતાથી લેવાને બદલે તેને નકારી દીધો અને કહ્યું કે ઈરાન સાથે કોઈ પણ પ્રકારનું સમજૂતી શક્ય નથી કારણ કે તેમની શરતો અમેરિકાના હિતમાં નથી. ટ્રમ્પે તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે હવે તેમની પાસે માત્ર બે જ વિકલ્પો છે: કાં તો ઈરાન પર હુમલો કરીને તેને સંપૂર્ણ નષ્ટ કરી દેવું અથવા ઈરાનની શરતો આગળ ઝૂકી જવું, જે અમેરિકા ક્યારેય નહીં કરે.

પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા અમેરિકાએ તેની સૈન્ય તૈનાતીમાં ધરખમ વધારો કર્યો છે. વોર રૂમની બેઠક બાદ અમેરિકી નૌસેનાએ તેનું અત્યાધુનિક એમ્ફિબિયસ શિપ ‘યુએસએસ બોક્સર’ ઈરાન તરફ રવાના કર્યું છે. આ જહાજ ૨૫૦૦ મરીન કમાન્ડો અને વિશ્વના સૌથી એડવાન્સ સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ એફ-૩૫ લાઈટનિંગ ૨ થી સજ્જ છે. આ ઉપરાંત, બ્રિટનથી અમેરિકી બી-૧ સુપરસોનિક બોમ્બરે પણ ઈરાન તરફ ઉડાન ભરી હોવાના અહેવાલો છે. આ બોમ્બર વિમાનો સામાન્ય રીતે ઈમરજન્સી અથવા યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં જ આફ્ટરબર્નર સાથે ઉડાન ભરે છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકા કોઈ મોટા ઓપરેશનની તૈયારીમાં છે. મધ્ય-પૂર્વમાં અત્યારે ૫૦,૦૦૦ થી વધુ અમેરિકી સૈનિકો અને બે એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ પહેલેથી જ હાજર છે, જે દાયકાઓનું સૌથી મોટું ડિપ્લોયમેન્ટ માનવામાં આવે છે.

ઈરાન તરફથી પણ આ ધમકીઓનો જડબાતોડ જવાબ આપવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાની સેનાના કમાન્ડર અમીર હાતમીએ કહ્યું છે કે ઈરાન હવે પહેલા કરતા વધુ શક્તિશાળી છે અને અમેરિકાની કોઈપણ હરકતનો સામનો કરવા તૈયાર છે. સુપ્રીમ લીડર મુજ્તબા ખામેનેઈએ અમેરિકાને આર્થિક નાકાબંધી દ્વારા બરબાદ કરી દેવાની યોજના ઘડી છે. ઈરાની કાઉન્સિલના સભ્ય હસન રહીમપુર અઝગાદીએ તો આખા ખાડી દેશોને ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે જો ઈરાન પર હુમલો થશે તો અમેરિકાના સાથી દેશોના શાસકોના મહેલોમાં ઘૂસીને હુમલા કરવામાં આવશે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને પોતાનો ‘એટમ બોમ્બ’ ગણાવ્યો છે અને ધમકી આપી છે કે તેઓ આ જળમાર્ગ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવી લેશે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અત્યારે વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે તે વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટેનો સૌથી મહત્વનો માર્ગ છે. ઈરાન આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ‘ટોલ ટેક્સ’ વસૂલવાની જીદ કરી રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે પણ દેશ કે જહાજ ઈરાનને ટોલ આપશે તેના પર અમેરિકી પ્રતિબંધો લાગુ થશે અને ભારે ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે. ટ્રમ્પે હમણાં જ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ ટ્રમ્પ’ નામની પોસ્ટ મૂકીને ઈરાન પર દબાણ વધાર્યું છે. જો આ વિસ્તારમાં સહેજ પણ ચિંગારી ચંપાશે, તો તે માત્ર અમેરિકા કે ઈરાન પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાને બરબાદ કરી દેનારું મહાયુદ્ધ બની જશે.