ભવિષ્યના પડકારોની અપેક્ષાએ ભારતીય સેના ડ્રોન યુદ્ધાભ્યાસ કરી પોતાની તાકાત વધારી રહી છે. ભારતીય સેના અંબાલા નજીક નારાયણગઢ ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ ખાતે સેનાનો એર કોઓર્ડિનેશન એક્સરસાઇઝ કરી રહી છે. પાંચ દિવસની આ કવાયત પશ્ચિમ અને દક્ષિણ કમાન્ડ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. આ કવાયત વિવિધ પ્રકારના ડ્રોન ચલાવવા અને ડ્રોન હુમલાઓ ટાળવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહી છે.
પશ્ચિમ કમાન્ડના લેફ્ટનન્ટ જનરલ મનોજ કુમાર કટિયારના જણાવ્યા મુજબ, સેના હવે ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં સપ્લાય કામગીરી માટે ડ્રોનનો વ્યાપક ઉપયોગ કરી રહી છે. ઓપરેશન સિંદૂરથી ડ્રોન કામગીરી અંગે મહત્વપૂર્ણ પાઠ શીખવા મળ્યા છે. તેથી, ડ્રોનના ઉત્પાદન અને તાલીમ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ કવાયતમાં, બંને કમાન્ડને અલગ અલગ નામ આપવામાં આવ્યા છે: એક સૂર્યાદેશ અને બીજું ચંદ્રાદેશ. બંને એકબીજા સાથે અલગ દેશો તરીકે પ્રેક્ટિસ કરી રહ્યા છે. બંને એકબીજા પર ડ્રોન બોમ્બ ફેંકી રહ્યા છે અને તેનાથી બચવા માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
ઓપરેશન સિંદૂર પછી, તેઓ સમજી ગયા છે કે દુશ્મન ડ્રોનનો સામનો કેવી રીતે કરવો અને ડ્રોનથી તેમને કેવી રીતે હરાવવા. કવાયતમાં સામેલ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સૈન્ય ઉપરાંત, હવે કૃષિમાં પણ ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ માટે, સરકારે ‘ડ્રોન દીદી’ યોજના શરૂ કરી છે, જેના હેઠળ મહિલાઓને ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવાની તાલીમ આપવામાં આવે છે.
જો દુશ્મન સાથે ફરી અથડામણ થાય, તો તેમને વધુ કડક કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે. આ કવાયતમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ડ્રોન સ્થાનિક રીતે બનાવવામાં આવે છે. તેમની રેન્જ પાંચ કિલોમીટર સુધી છે અને તેઓ ૫ કિલોગ્રામનો પેલોડ વહન કરી શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સેના પાસે લાંબી રેન્જ અને મોટા પેલોડવાળા ડ્રોન પણ છે.
લોજિસ્ટિકલ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ભવિષ્યમાં આવા હજારો ડ્રોનની જરૂર પડશે. આ ડ્રોન હુમલાઓ માટે વપરાતા શસ્ત્રો સ્વદેશી રીતે બનાવવામાં આવશે. એ નોંધવું જોઈએ કે સેના ફક્ત યુદ્ધ સમયે જ નહીં પરંતુ કુદરતી આફતો દરમિયાન પણ ડ્રોનનો ઉપયોગ કરે છે. પૂર દરમિયાન પણ, ઉત્તર અને પશ્ચિમ કમાન્ડ દ્વારા રાહત સામગ્રી પહોંચાડવા માટે ડ્રોનનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો.
