હિન્દુ દંપતીને મુસ્લિમ બાળકી દત્તક લેવાની આપી મંજૂરી
એક હિન્દુ દંપતીએ મુસ્લિમ બાળકીને દત્તક લેવા માટે લાંબી કાયદાકીય લડાઈ લડવી પડી. દંપતી બાળકીને દત્તક લેવા માંગતું હતું પરંતુ તેમાં ધર્મ આડે આવી રહ્યો હતો. અંતે આ મામલો મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં પહોંચ્યો અને કોર્ટે ધર્મથી ઉપર ઉઠીને બાળકીના કલ્યાણને સૌથી વધુ મહત્વ આપ્યું. મુસ્લિમ બાળકીને કાયદાકીય રીતે દત્તક લેવાની હિન્દુ દંપતીની આ લડાઈ આખરે જીતમાં ફેરવાઈ ગઈ.
આ કિસ્સામાં એક હિન્દુ દંપતી હતું, જે લાંબા સમયથી પોતાનું બાળક ઈચ્છતું હતું. તેમની પડોશમાં જ એક મુસ્લિમ મહિલા રહેતી હતી જે શ્રમિક હતી. પતિના અવસાન બાદ તે મહિલા માટે પોતાના ત્રણ બાળકોનો ઉછેર કરવો એક મોટો પડકાર બની ગયો હતો. ડિસેમ્બર 2023માં તેનું ત્રીજું સંતાન જન્મ્યું.
પોતાના જીવનનો સૌથી કઠોર નિર્ણય લેતા તે માતાએ દીકરીના સારા ભવિષ્ય માટે રાજી ખુશી અને દિલથી પોતાની ત્રીજી દીકરીને તે હિન્દુ દંપતીને સોંપવાની ઓફર કરી. કોર્ટના દસ્તાવેજો મુજબ, જન્મથી જ તે બાળકીનો ઉછેર તે હિન્દુ દંપતીએ કર્યો હતો. દંપતીએ તેનું નામ ‘શ્રી દાનવિકા’ રાખ્યું. તે તેમના જ ઘરમાં ઉછરીને મોટી થઈ. તે તેમને જ ‘મમ્મી-પપ્પા’ કહીને બોલાવતી હતી, જ્યારે પોતાની સગી માતાને ‘આન્ટી’ કહેતી હતી.
જ્યારે આ દંપતીએ બાળકીને કાયદાકીય રીતે દત્તક લેવા માટે નીચલી કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો, ત્યારે તેમની અરજી એવું કહીને ફગાવી દેવામાં આવી કે બંને તે બાળકી માટે ‘અજાણ્યા’ હતા અને તેમનો ધર્મ પણ અલગ હતો. મામલો ફરી મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં ગયો. સુનાવણી દરમિયાન જજોએ માત્ર કાગળની કાર્યવાહી પર જ ભરોસો ન કર્યો, પરંતુ તેમણે તમામ લોકોને કોર્ટમાં બોલાવ્યા, જેમાં બાળકીની સગી માતા, તેના અન્ય ભાઈ-બહેન અને હિન્દુ દંપતી પણ સામેલ હતું. ત્યારબાદ જે કંઈ થયું, તે કાયદાકીય દલીલો કરતા ક્યાંય વધુ, એક અત્યંત ભાવુક ક્ષણ હતી.
જજોએ પોતાના રેકોર્ડમાં આ વાતની નોંધ લીધી કે બાળકીના ભાઈ-બહેનોએ પણ આ વાતની પુષ્ટિ કરી કે તેનો ઉછેર હંમેશા તે હિન્દુ દંપતીએ જ કર્યો છે. કોર્ટે કહ્યું, ‘અમને એ વાતનો પૂરો સંતોષ છે કે તે પતિ-પત્ની બંને તે બાળકીને પૂરી ઈમાનદારી અને પોતાનાપણા સાથે ઉછેરી રહ્યા છે અને તે બાળકી પણ તેમને જ પોતાના માતા-પિતા તરીકે ઓળખે છે.’
કોર્ટે એવું પણ કહ્યું કે બાળકીની સગી માતાએ ‘ખુશી અને દિલથી’ આ નિર્ણય માટે પોતાની સંમતિ આપી હતી. ઘણીવાર પોતાની કઠોરતા માટે ટીકાનો ભોગ બનતી આપણી ન્યાય વ્યવસ્થામાં, જજોએ એક અત્યંત સરળ અને પાયાનો સિદ્ધાંત અપનાવ્યો અને તે સિદ્ધાંત છે: બાળકીનું કલ્યાણ, સર્વોપરી.
કોર્ટે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે ‘ગાર્ડિયન એન્ડ વોર્ડ્સ એક્ટ’ હેઠળ કોઈપણ વ્યક્તિ જે કોઈ સગીર બાળકનો વાલી બનવા માંગે છે, તે આ માટે અરજી કરી શકે છે અને આ પ્રક્રિયામાં સૌથી વધુ મહત્વ હંમેશા તે બાળકના કલ્યાણને જ આપવું જોઈએ. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમાં ધર્મ કોઈ અવરોધ નથી. આ કાયદાને ધર્મનિરપેક્ષ ગણાવતા કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે એક હિન્દુ ખરેખર કોઈ મુસ્લિમ બાળકનો વાલી બની શકે છે. કોર્ટે કહ્યું કે ધર્મ ઘણી બાબતોમાંની ફક્ત એક બાબત છે- તે કોઈ ગેરલાયકાત નથી. શબનમ હાશ્મી વિરુદ્ધ કેન્દ્ર સરકારના ઐતિહાસિક ચુકાદાનો ઉલ્લેખ કરતા કોર્ટે કહ્યું કે ઈસ્લામિક સિદ્ધાંતો હેઠળ ભલે ઔપચારિક રીતે દત્તક લેવાની રીત અલગ હોય, પરંતુ ‘કફાલા’ જેવી વ્યવસ્થાઓ બાળકની જૈવિક વંશાવળી બદલ્યા વિના તેની સંભાળ અને સુરક્ષાને માન્યતા આપે છે.
અંતે, કોર્ટે અગાઉના આદેશને રદ કરી દીધો અને ઔપચારિક રીતે તે હિન્દુ દંપતીને બાળકનું કાયદાકીય રીતે વાલી બનાવી દીધું. આ સમગ્ર મામલાના કેન્દ્રમાં રહેલી તે નાની બાળકી માટે આ ચુકાદો બસ એ વાતની પુષ્ટિ હતી જે તે પહેલેથી જ જાણતી હતી કે તેના માતા-પિતા કોણ છે? અને બાકીના લોકો માટે આ એક એવો ચુકાદો છે જે જણાવે છે કે ક્યારેક કાયદાની સૌથી મોટી તાકાત ઓળખથી પર જઈને માનવતાને ઓળખવામાં હોય છે.
