એફડીએ ની શો કોઝ નોટિસ

ત્રણેય કલાકારો હવે એફડીએ તપાસ હેઠળ છે. મહારાષ્ટ્ર એફડીએએ તમાકુ અથવા નિકોટિન ધરાવતા ગુટખા અને પાન મસાલા સામે કાર્યવાહી સઘન કરી છે. આ માટે, વિભાગ પોલીસના સહયોગથી આવા કિસ્સાઓમાં મહારાષ્ટ્ર કંટ્રોલ ઓફ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ એક્ટ (એમસીઓસીએ) લાગુ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, જ્યાં પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનો પાછળ સંગઠિત નેટવર્ક સામેલ છે.

એફડીએ એ ત્રણ કલાકારો પાસે જવાબ માંગ્યા

આ અઠવાડિયે જારી કરવામાં આવેલી નોટિસમાં ત્રણેય કલાકારો પાસેથી જાહેરાતમાં તેમની ભૂમિકા અંગે જવાબ માંગવામાં આવ્યા છે. એફડીએના જણાવ્યા અનુસાર, જાહેરાતમાં વિમલ બ્રાન્ડને જે રીતે બતાવવામાં આવી છે તે વિમલ પાન મસાલા સાથે જોડાણ બનાવે છે અને તે પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનના પરોક્ષ પ્રમોશનના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવી શકે છે. અજય દેવગણને તેની પ્રોડક્શન કંપની ટાઇગર શ્રોફ પ્રોડક્શન્સ એલએલપી દ્વારા તેના જુહુના ઘરે શાહરૂખ ખાનને નોટિસ મોકલવામાં આવી છે.

નોટિસમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જાહેરાત જોયા પછી, પ્રથમ દ્રષ્ટિએ, એવું લાગે છે કે તે વિમલ બ્રાન્ડને સમર્થન આપે છે, જે મુખ્યત્વે પાન મસાલા સાથે સંબંધિત છે. મહારાષ્ટ્રમાં પાન મસાલાના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, પરિવહન, વિતરણ અને વેચાણ પર એક વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પ્રતિબંધ ૧૩ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરાયેલા આદેશ હેઠળ અમલમાં આવ્યો છે.

એફડીએ કહે છે કે જાહેરાતની રજૂઆત, સંવાદ, ઉત્પાદનનું નામ અને બજારમાં તેની ઓળખ એ પ્રશ્ન ઉભો કરે છે કે શું તે તમાકુ સાથે સંકળાયેલા પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનનું પરોક્ષ અથવા સરોગેટ પ્રમોશન છે. ત્રણેય કલાકારો બ્રાન્ડ એન્ડોર્સર તરીકે જાહેરાતનો ભાગ છે.

એફડીએએ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (એફએસએસ) એક્ટ, ૨૦૦૬ ની કલમ ૨૪ ને ટાંકી છે. આ વિભાગ ગેરમાર્ગે દોરતી અને અચોક્કસ ખોરાકની જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. કલમ ૫૩ હેઠળ ભ્રામક ખાદ્યપદાર્થોની જાહેરાત પ્રકાશિત કરનાર વ્યક્તિને ૧૦ લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. એફડીએએ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૧૮ નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ મામલે ત્રણેય કલાકારોને જવાબ આપવા કહેવામાં આવ્યું છે.

ઘણા કિસ્સાઓમાં કડકાઈ વધી

આ કાર્યવાહી એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે મહારાષ્ટ્ર એફડીએ ફૂડ સેફ્ટીને લગતા અનેક કેસોમાં કડકાઈ વધારી રહી છે. તેમાં ભેળસેળયુક્ત દૂધ, રેસ્ટોરન્ટમાં પીરસવામાં આવતું ભોજન, શાળાઓની આસપાસ જંક ફૂડનું વેચાણ અને પ્રતિબંધિત ગુટખા અને તમાકુ ધરાવતા પાન મસાલાનું ઉત્પાદન અને વેચાણનો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં, વિભાગે અનેક સ્થળોએ તપાસ, દરોડા અને જપ્તી તીવ્ર બનાવી છે.

મહારાષ્ટ્રમાં એફએસએસ એક્ટની કલમ ૩૦ (૨) (એ) હેઠળ ૨૦૧૨ થી તમાકુ અથવા નિકોટિન ધરાવતા ગુટકા અને પાન મસાલા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પ્રતિબંધ દર વર્ષે લંબાવવામાં આવે છે. વર્તમાન પ્રતિબંધ ૧૩ જુલાઈ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવ્યો છે. ૨૫ મેથી ૩૧ જુલાઈ વચ્ચે એફડીએએ ૬૫૮ સ્થળો પર દરોડા પાડ્યા હતા જ્યાં પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનો મળી આવ્યા હતા. 

આ સમયગાળા દરમિયાન ૧૫.૧૧ કરોડ રૂપિયાનો માલ જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો, ૫૧૯ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી અને ૭૦૧ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ સિવાય પ્રતિબંધિત પદાર્થ લઈ જતા ૭૮ વાહનો પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં લગભગ ૬.૬ કરોડ રૂપિયાનો માલ હતો.

૧૨ જૂનના રોજ, એફડીએ કમિશનર તુકારામ મુંઢેએ અધિકારીઓને ગુટખા, તમાકુ અથવા નિકોટિન ધરાવતા પાન મસાલા અને તેના જેવા પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનોના વ્યવસાયમાં સંગઠિત નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલા કેસોમાં એમસીઓસીએ, ૧૯૯૯ નો ઉપયોગ કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.

વિમલ એલચીની જાહેરાતને લઈને ભૂતકાળમાં નિયમનકારી કાર્યવાહી થઈ ચૂકી છે, જો કે તે સમયે કંપની સામે અલગ કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. ૨૦૧૮ માં, ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ હેલ્થ સર્વિસીસ (ડીજીએચએસ) એ વિષ્ણુ પાઉચ પેકેજિંગ પ્રાઇવેટ લિમિટેડને કારણદર્શક નોટિસ ફટકારી હતી. કંપની વિમલ એલચીને પ્રમોટ કરે છે. ડીજીએચએસએ સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો અધિનિયમ (સીઓટીપીએ), ૨૦૦૩ હેઠળ આરોપ લગાવ્યો હતો કે જાહેરાતમાં બોલિવૂડ સ્ટારનો સમાવેશ કરીને તમાકુ ઉત્પાદનને આડકતરી રીતે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

કંપનીએ નોટિસને પડકારતા કહ્યું હતું કે તે સ્થાનિક બજારમાં ‘વિમલ’ બ્રાન્ડ નામ હેઠળ કોઈ તમાકુ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરતી નથી. જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ માં, દિલ્હી હાઈકોર્ટે નોટિસ પર રોક લગાવવાના ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશો સામે ડીજીએચએસની અપીલને ફગાવી દીધી હતી.

ટ્રાયલ કોર્ટે કંપનીને બિન-તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી હતી. જો કે, પ્રશ્ન એ રહ્યો કે શું આ ઝુંબેશ સરોગેટ જાહેરાતના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. હાઈકોર્ટે કહ્યું હતું કે જ્યાં સુધી બંધારણ હેઠળ માન્ય છે ત્યાં સુધી કંપનીને ‘તમાકુ વિના પાન મસાલા’નો વ્યવસાય ચાલુ રાખવાનો મૂળભૂત અધિકાર છે.