ભગવાન ગણેશજીએ મૂષકને જ કેમ બનાવ્યું પોતાનું વાહન? જાણો રસપ્રદ પૌરાણિક કહાની
/indian-express-gujarati/media/media_files/2026/09/12/lord-ganesh-story-2026-09-12-09-02-01.jpg)
ગણેશ ચતુર્થી ૨૦૨૬ નો શુભ તહેવાર સોમવાર ૧૪ સપ્ટેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવશે. ગણેશ ચતુર્થીના અવસર પર અહીં મૂષક એટલે કે ઉંદર ભગવાન ગણેશજીનું વાહન કેવી રીતે બન્યું તેની પૌરાણિક કથા વિશે માહિતી આપવામાં આવી છે.
.gif)
ભગવાન ગણેશજીનું વાહન ઉંદર, હિન્દુ ધર્મમાં ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. પરંતુ આટલા શક્તિશાળી દેવતાએ આટલા નાના અને સામાન્ય પ્રાણીને પોતાના વાહન તરીકે કેમ પસંદ કર્યું તે જાણીને આશ્ચર્ય થશે. આ પાછળ એક રસપ્રદ પૌરાણિક વાર્તા છે.
ઉંદરે ક્રૌંચ ગંધર્વને શા માટે શ્રાપ આપ્યો?
એક લોકપ્રિય દંતકથા અનુસાર ક્રૌંચ (હિન્દુ પૌરાણિક કથાઓમાં સ્વર્ગનો એક દૈવી સંગીતકાર અથવા ગાયક) નામના ગંધર્વને એકવાર ભગવાન ઇન્દ્રની સભામાં આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ક્રૌંચને પણ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. આનાથી ગુસ્સે થઈને ક્રૌંચનો પગ ભૂલથી ઋષિ વામદેવ પર પડી ગયો અને ઋષિએ ક્રૌંચને ઉંદર બનવાનો શ્રાપ આપ્યો.
ક્રૌંચે ઋષિની માફી માંગી, પરંતુ ઋષિએ તેને શ્રાપ આપી દીધો હતો, તેથી તેણે તેને વરદાન આપ્યું કે ભવિષ્યમાં તે ભગવાન શિવના પુત્ર ગણેશનું વાહન બનશે. ક્રૌંચ ગંધર્વ અને તેના ઉંદરમાં રૂપાંતરની વાર્તા ગણેશ પુરાણ અને મુદ્ગલ પુરાણ સાથે સંકળાયેલી ગણેશ-કથા પરંપરાઓમાં ઉલ્લેખિત છે.

જો કે, આ વાર્તાની વિગતો વિવિધ ગ્રંથો અને લોક પરંપરાઓમાં અલગ અલગ છે. આ પણ વાંચો: ગણેશ ચતુર્થી વિશેષ: કુબેરનો ખજાનો ગણેશની ભૂખ પહેલાં ઓછો પડી ગયો, જેનાથી ધનના અભિમાનના દેવતા ચકનાચૂર થઈ ગયા.
ક્રૌંચનો વિશાળ ઉંદર તરીકે આતંક
ઉંદરની ઉત્પત્તિ: એકવાર, ઇન્દ્રના દરબારમાં ક્રૌંચ નામના ગંધર્વ (સ્વર્ગીય સંગીતકાર) એ આકસ્મિક રીતે ઋષિ વામદેવના પગ પર પગ મૂક્યો. ગુસ્સે થઈને, ઋષિ વામદેવે તેને ઉંદર બનવાનો શ્રાપ આપ્યો. આ શ્રાપના પરિણામે, તે એક વિશાળ ઉંદરમાં પરિવર્તિત થયો જે લોકોના ખેતરો અને ઘરોનો નાશ કરવા લાગ્યો.
![]()
એક વિશાળ ઉંદર મિનિટોમાં પર્વતો કોતરીને કોતરીને કોતરતો હતો
ક્રૌંચ એક વિશાળ ઉંદર હતો જે મિનિટોમાં પર્વતો કોતરીને કોતરતો હતો. તેનો ભય એટલો મહાન હતો કે જંગલના ઋષિઓ પણ તેનાથી પરેશાન હતા. એક દિવસ, એક ઉંદરે પરાશર ઋષિની ઝૂંપડીનો નાશ કર્યો. પરાશર ભગવાન ગણેશનું ધ્યાન કરી રહ્યા હતા. ઝૂંપડીની બહાર હાજર બધા ઋષિઓએ તેને ભગાડવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેઓ નિષ્ફળ ગયા.

ગણેશજીએ વિશાળ ઉંદરને ફાંસો ખાઈને પકડ્યો
આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે, તેઓ ભગવાન શિવ પાસે ગયા અને તેમને બધું કહ્યું. જ્યારે ત્યાં હાજર ગણેશજીએ આ વિશાળ ઉંદરના દુષ્કર્મ વિશે સાંભળ્યું, ત્યારે તેમણે તેને રોકવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે ઉંદરને પકડવા માટે પોતાના ફાંસો (ફાંસો)નો ઉપયોગ કર્યો અને તેને પોતાના પગ પર લાવ્યા.
ગણેશે કહ્યું કે આ ઉંદરને તેના કાર્યો માટે સખત સજા થવી જોઈએ. ઉંદરે તેની ભૂલ સ્વીકારી અને માફી માંગી. ગણેશજી દ્વારા ઉંદરને કાબૂમાં લેવાની વાર્તા ગણેશ પુરાણ અને મુદ્ગલ પુરાણની ગણેશ-કથા પરંપરા સાથે જોડાયેલી છે. ખાસ કરીને, ગણેશજી દ્વારા ઉંદરને કાબૂમાં લેવાની ઘટના ગણેશજીના વાહન બનવાની વાર્તામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

ઉંદર ગણેશજીનું વાહન કેવી રીતે બન્યો?
ઉંદરે ગણેશજીને પ્રાર્થના કરી કે તે બીજું કંઈ કરી શકે નહીં કારણ કે તેનું વિશાળ કદ બીજાઓને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું હતું. ગણેશજીએ તેને પોતાનું વાહન બનવાનું સૂચન કર્યું. ગણેશજી તેના પર બેસતાની સાથે જ ઉંદર સંકોચાઈ ગયો અને કહ્યું કે તે તેનું વજન સહન કરી શકશે નહીં. ગણેશજીએ વચન આપ્યું કે તે હલકું કરશે જેથી ઉંદર તેને ઉપાડી શકે. ત્યારથી, ઉંદર ભગવાન ગણેશજીનું વાહન બન્યું.
![]()
ઉંદર ગણેશજીનું વાહન કેમ બન્યું?
ભગવાન ગણેશજીનું વાહન, ઉંદર/મૂષક એક સરળ પ્રાણી હોવા છતાં, નમ્રતા અને સરળતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ઉંદર કદમાં નાનો છે અને દરેક જગ્યાએ મુસાફરી કરી શકે છે, જે દર્શાવે છે કે ગણેશજી સર્વવ્યાપી છે.

કલ્પેશ એન લીંબાસિયા
વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર
