એફએસએસએઆઈ એ સ્પષ્ટતા માંગી
‘ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા’ (એફએસએસએઆઈ) દ્વારા બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને પોષણને ધ્યાનમાં રાખીને એક મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. અગ્રણી ફૂડ કંપની નેસ્લે (નેસ્લે) ઇન્ડિયા લિમિટેડના કેટલાક શિશુ ફોર્મ્યુલા દૂધના ઉત્પાદનો સામે એફએસએસએઆઈ એ કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. જો તમે પણ તમારા શિશુ માટે બજારમાંથી ડબ્બાબંધ દૂધ ખરીદતા હોવ તો તમારે ચેતી જવાની જરૂર છે. આવો જાણીએ કે આ વિવાદ શું છે અને કયા ઉત્પાદનો તપાસના ઘેરામાં છે.
એફએસએસએઆઈ દ્વારા નેસ્લે ઇન્ડિયાના ૩ મુખ્ય શિશુ પોષણ ઉત્પાદનો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
એફએસએસએઆઈ ના મતે, આ ઉત્પાદનોના વેચાણ વધારવા માટે કરવામાં આવતા પ્રમોશનલ દાવાઓ ગેરમાર્ગે દોરનારા અને નિયમો વિરુદ્ધ છે.
ભારતીય ફૂડ સેફ્ટી કાયદા મુજબ ૦ થી ૬ મહિનાના શિશુઓના ફોર્મ્યુલા દૂધ પર નેસ્લે દ્વારા કરાયા છે એવા આકર્ષક કે સ્વાસ્થ્ય સંબંધી દાવાઓ કરવા પર પ્રતિબંધ છે; કારણ કે આવા દાવાઓ માતા-પિતાને ગેરમાર્ગે દોરીને કુદરતી સ્તનપાન (સ્તનપાન) ને બદલે ફોર્મ્યુલા દૂધ તરફ આકર્ષિત કરી શકે છે. આ પ્રકારના પ્રમોશનલ દાવાઓ ‘ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૨૦’ ના નિયમ ૪ (૨) નું સીધું ઉલ્લંઘન કરે છે. આ ઉપરાંત, ૧૯૯૨ ના શિશુ દૂધના વિકલ્પો અને શિશુ ખોરાક અધિનિયમની કલમ ૩ નો પણ ભંગ કરે છે. માટે એફએસએસએઆઈ ને નેસ્લે સામે વાંધો પડ્યો છે.
ખોટા પ્રમોશનલ દાવાઓ સિવાય ત્રીજો મામલો પ્રોડક્ટની ગુણવત્તા સાથે જોડાયેલો છે. એફએસએસએઆઈ ના લેબ ટેસ્ટિંગમાં નેસ્લેના ફોલો-અપ ફોર્મ્યુલામાં બાયોટિન (જેને વિટામિન બી૭ પણ કહેવાય છે) નું પ્રમાણ નિર્ધારિત ધોરણો કરતાં ઓછું (નિમ્ન-સ્તરનું) હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ સેમ્પલને જ્યારે ફરીથી રેફરલ લેબમાં તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યું, ત્યારે ત્યાં પણ તે ૨૦૨૦ ના નિયમો મુજબના બાયોટિન સ્તરને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું.
આ કથિત ઉલ્લંઘનો બદલ એફએસએસએઆઈ એ નેસ્લે ઇન્ડિયા સામે ૩ અલગ-અલગ કાનૂની કેસ દાખલ કર્યા છે. આમાંના ૨ કેસ ભ્રામક જાહેરાતો માટે અને ૧ કેસ બાયોટિનની કમી માટે છે. આ કાનૂની કાર્યવાહીના સમાચાર બહાર આવતા જ શેરબજારમાં નેસ્લે ઇન્ડિયાના શેરમાં આશરે ૨.૫ % નો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
ના, આ ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો નથી. એફએસએસએઆઈ ની કાર્યવાહી માત્ર એ દર્શાવે છે કે આ દાવાઓ અને ગુણવત્તા બાબતે સઘન તપાસ ચાલી રહી છે. તે એવું પણ સાબિત નથી કરતું કે આ દૂધનો દરેક બેચ ખરાબ છે. સંબંધિત સત્તાધિકારીઓની તપાસ પૂર્ણ થયા પછી જ આગળનો નિર્ણય લેવાશે.
શિશુઓ માટે તૈયાર કરાતા ખોરાક પર સામાન્ય ખોરાક કરતા વધુ કડક નિયમો હોય છે, કારણ કે આ બાળકના વિકાસનો સૌથી નિર્ણાયક તબક્કો હોય છે. એફએસએસએઆઈ સલાહ આપે છે કે બાળકો માટે દૂધ કે અન્ય કોઈ પ્રોડક્ટ ખરીદતી વખતે માત્ર કંપનીઓની આકર્ષક જાહેરાતો પર જ આધાર ન રાખવો જોઈએ. હંમેશા બાળકના ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ સૌથી યોગ્ય ઉત્પાદનની પસંદગી કરવી જોઈએ.
કલ્પેશ એન લીંબાસિયા
વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર
