મહાકાલની નગરી ઉજ્જૈનમાં ઘણા ચમત્કારિક મંદિર છે, જેનું પૌરાણિક અને ધાર્મિક મહત્વ છે. ઉજ્જૈનમાં એક ખાસ શિવ મંદિર છે જ્યાં દર્શન કરવાથી ઋણ માંથી મુક્તિ મળે છે. અહીં પીળી પૂજા કરવાથી વિશેષ લાભ છે.
ઉજ્જૈન મહાકાલ ભગવાનની નગરી કહેવામાં આવે છે. અવંતિકા નગરી એટલે કે ઉજ્જૈન ધાર્મિક અને શિવ ભક્તિ માટે સમગ્ર વિશ્વમાં જાણીતું છે. મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ ઉપરાંત આ પવિત્ર ભૂમિ પર અનેક ચમત્કારિક મંદિરો આવેલા છે, જેમાં ક્ષિપ્રા નદીના કિનારે સ્થિત ઋણમુક્તેશ્વર મહાદેવ મંદિરનું વિશેષ અને અનન્ય મહાત્મ્ય છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, જે ભક્ત આ મંદિરમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજન કરે છે, તેને તમામ પ્રકારના નાણાકીય, માનસિક અને ધાર્મિક ઋણમાંથી મુક્તિ મળે છે.
ઋણમુક્તેશ્વર મહાદેવ મંદિરની પૌરાણિક કથા અને ઉત્પત્તિ
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, સતયુગમાં રાજા હરિશ્ચંદ્ર પોતાની સત્યનિષ્ઠા માટે જાણીતા હતા. એક સમયે તેમના પર મહર્ષિ વિશ્વામિત્રનું ભારે ઋણ થઈ ગયું હતું. આ ઋણમાંથી મુક્ત થવા માટે અને પોતાનું વચન નિભાવવા માટે રાજા હરિશ્ચંદ્ર, તેમની પત્ની તારામતી અને પુત્ર રોહિતને ભારે કષ્ટ વેઠવાનો વારો આવ્યો હતો.
તમામ પ્રયાસો છતાં જ્યારે રાજા હરિશ્ચંદ્ર દેવામાંથી મુક્ત ન થઈ શક્યા, ત્યારે તેમણે ઉજ્જૈનની પવિત્ર ભૂમિ પર ક્ષિપ્રા નદીના કિનારે ભગવાન શિવની ઘોર તપસ્યા કરી. ભગવાન ભોળાનાથે રાજા હરિશ્ચંદ્રની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને તેમને દર્શન આપ્યા અને તેમના તમામ ઋણોનો નાશ કર્યો. રાજા હરિશ્ચંદ્રને દેવામાંથી મુક્તિ અપાવનાર શિવજીનું આ સ્વરૂપ આગળ જતાં ‘ઋણમુક્તેશ્વર મહાદેવ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.
મંદિરનું ધાર્મિક મહત્વ અને પૂજન વિધિ
સનાતન ધર્મમાં મનુષ્ય પર દેવ ઋણ, પિતૃ ઋણ અને ઋષિ ઋણ એમ મુખ્ય ત્રણ પ્રકારના ઋણ માનવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત વર્તમાન સમયમાં આર્થિક કરજ અને નાણાકીય દેવું પણ માણસનું જીવન મુશ્કેલ બનાવી દે છે. ઋણમુક્તેશ્વર મહાદેવ વિશે એવી દ્રઢ શ્રદ્ધા છે કે અહીં પૂજા કરવાથી દરેક પ્રકારના કરજમાંથી છુટકારો મળે છે.
પીળી પૂજાનું મહત્વ : અહીં દર શનિવારે વિશેષ પૂજનનું આયોજન થાય છે. ભક્તો શિવલિંગ પર પીળા વસ્ત્ર, ચણાની દાળ, હળદર, પીળા પુષ્પ અને ગોળ અર્પણ કરે છે.
ઋણમુક્તિ માટે સંકલ્પ : શનિવારે ક્ષિપ્રા નદીમાં સ્નાન કરીને શિવજીને પીળી વસ્તુઓ અર્પિત કરવાથી આર્થિક સંકટો દૂર થાય છે અને સંપત્તિમાં વૃદ્ધિ થાય છે.
ગુરુ ગ્રહની શાંતિ : જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિકોણથી પીળા રંગનો સંબંધ બૃહસ્પતિ (ગુરુ) ગ્રહ સાથે છે. આ મંદિરમાં પૂજા કરવાથી કુંડળીમાં ગુરુ દોષ દૂર થાય છે.
દર વર્ષે કાર્તિક માસ, શ્રાવણ માસ અને શનિવારી અમાસના દિવસે દેશભરમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ મહાદેવના આશીર્વાદ મેળવવા ઉજ્જૈન આવે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે અહીંથી કોઈ ક્યારેય ખાલી હાથે પાછું ફરતું નથી.
કલ્પેશ એન લીંબાસિયા
વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર
