હિન્દુ ધર્મમાં ચાતુર્માસનું ઘણું મહત્વ છે. ચાતુર્માસ અષાઢ મહિનાના સુદની અગિયારસ તિથિથી શરૂ થાય છે. આ તિથિને દેવશયની એકાદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસથી ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રા માટે ક્ષીર સાગરમાં જાય છે, ત્યારથી ચાર મહિનાનો ચાતુર્માસ શરૂ થાય છે
/indian-express-gujarati/media/media_files/2026/07/19/chaturmas-2026-2026-07-19-12-08-18.jpg)
હિન્દુ ધર્મમાં ચાતુર્માસનું ઘણું મહત્વ છે. ચાતુર્માસ અષાઢ મહિનાના સુદની અગિયારસ તિથિથી શરૂ થાય છે અને આ વખતે આ તિથિ ૨૫ જુલાઈ ને શનિવારના રોજ છે. આ તિથિને દેવશયની એકાદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. દેવશયની એકાદશીના દિવસથી ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રા માટે ક્ષીર સાગરમાં જાય છે, ત્યારથી ચાર મહિનાનો ચાતુર્માસ શરૂ થાય છે. આ વખતે ચાર્તુમાસ ૧૨૦ દિવસ રહેશે અને ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ દેવઉઠી અગિયારસના દિવસે સમાપ્ત થશે.
![node:title] | [node:field-hi-section:0] News in Gujarati Chaturmas will start from 29 june 2023 do not do these mistakes in these 5 months](https://gujarati.cdn.zeenews.com/gujarati/sites/default/files/2023/06/26/460845-devshayani.jpg)
ચાતુર્માસ ૨૦૨૬ ક્યારે શરૂ થશે?
ફ્યૂચર પંચાંગ મુજબ ૨૦૨૬ માં અષાઢ મહિનાના સુદ પક્ષની દેવશયની એકાદશી ૨૪ જુલાઈના રોજ સવારે ૦૯:૧૩ વાગ્યે શરૂ થશે. આ તિથિ ૨૫ જુલાઈના રોજ સવારે ૧૧:૩૫ વાગ્યે સમાપ્ત થશે. તેથી ઉદયા તિથિના આધારે આ વર્ષે ૨૫ જુલાઈના રોજ દેવશયની એકાદશી છે. એટલે કે આ વખતે ચાતુર્માસ ૨૫ જુલાઈથી શરૂ થશે.

ચાતુર્માસ દરમિયાન લગ્ન, ગૃહ પ્રવેશ જેવા શુભ અને માગંલિક કાર્યક્રમો પર પ્રતિબંધ લાગી જાય છે. જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર ચાતુર્માસમાં જપ, તપ અને પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે, આ કરવાથી આત્માની શુદ્ધિ થાય છે અને શાશ્વત પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે. આવો જાણીએ ચાતુર્માસનું મહત્વ અને આ ચાર મહિનામાં શું કરવું જોઈએ અને શું ન કરવું જોઈએ.

ચાતુર્માસનું મહત્વ
ચાતુર્માસમાં ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં જાય છે અને પછી ભગવાન શિવ ચાર મહિના સુધી સૃષ્ટિનું સંચાલન કરે છે. પુરાણો અને શાસ્ત્રો અનુસાર ચાતુર્માસમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાથી જીવનની તમામ પરેશાનીઓ દૂર થઈ જાય છે અને તેમના નામનો જપ કરવાથી તમામ પાપોનો નાશ થાય છે. તેમજ કુંડળીમાં હાજર તમામ દોષો દૂર થાય છે અને જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને આર્થિક લાભ થાય છે.

ચાતુર્માસમાં શું કરવું
- ચાતુર્માસ દરમિયાન વ્યક્તિએ તપસ્યા અને ભક્તિની સ્થિતિમાં રહેવું જોઈએ. દરરોજ સત્યનારાયણની કથાનો જાપ અને શ્રવણ કરવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
- ચાતુર્માસમાં ભગવાનની પૂજા, પ્રાર્થના, સત્સંગ, દાન, યજ્ઞ, તર્પણ, સંયમ અને પૂજા કરવી જોઈએ.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન સાત્વિક આહાર લેવો જોઈએ અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જોઈએ. આ ઉપરાંત આ પાંચ પ્રકારના દાન, અન્નદાન, દીવાનું દાન, વસ્ત્રનું દાન, છાયાનું દાન અને શ્રમદાનનું વિશેષ મહત્વ છે.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન વ્યક્તિએ બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જોઈએ અને સામાજિક કાર્ય કરવું જોઈએ.
- ચાતુર્માસમાં સૂર્યોદય પહેલા જાગીને ભગવાન વિષ્ણુ અને દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરો. સાથે જ દરરોજ વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અને કનકધારા સ્તોત્રનો પાઠ કરો.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન મોટાભાગે મૌન રહેવું જોઈએ અને દિવસમાં માત્ર એક જ વાર સારું ભોજન લેવું જોઈએ. તેમજ ચાર મહિના સુધી જમીન પર સૂવું જોઈએ.
- ચાતુર્માસમાં વ્રજધામની યાત્રા ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ચાતુર્માસમાં તમામ યાત્રિકો બ્રજધામ આવે છે.

ચાતુર્માસમાં શું ના કરવું જોઈએ
- ચાતુર્માસમાં ૧૬ શુભ અને માંગલિક કાર્યક્રમો જેવા કે લગ્ન સમારોહ, ગૃહ પ્રવેશ, મુંડન વગેરે પર પ્રતિબંધ છે. તેમજ વાદળી કે કાળા રંગના કપડાં ન પહેરવા જોઈએ.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન પલંગ, ખાટલા પર ન સૂવું જોઈએ. ઉપરાંત આ સમયગાળા દરમિયાન વ્યક્તિએ ગુસ્સો, અહંકારી અથવા ઘમંડી ન હોવું જોઈએ.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન બ્રજધામ સિવાય અન્ય કોઈ સ્થાનની યાત્રા ન કરવી જોઈએ.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન વાળ અને દાઢી ન કાપવા જોઈએ. કઠોર શબ્દો, અનૈતિક કાર્યો, જૂઠ વગેરેથી પણ બચવું જોઈએ.
- ચાતુર્માસમાં તેલ, દૂધ, દહીં, ખાંડ, મીઠાઈ, અથાણું, પાંદડાવાળા શાકભાજીમાંથી બનેલી વસ્તુઓ. મસાલેદાર ખોરાક, માંસ, દારૂ, સોપારી વગેરેનું સેવન ટાળવું જોઈએ.

વિશ્વ સમાચાર રિપોર્ટર
( કલ્પેશ એન લીંબાસિયા )

ડિસ્ક્લેમર- આ લેખમાં વિશ્વ સમાચાર એ આપેલી કોઈપણ માહિતીની ચોકસાઈ અથવા વિશ્વસનીયતાની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. આ માહિતી જ્યોતિષ, પંચાંગ, માન્યતાઓ અથવા ધાર્મિક ગ્રંથો જેવા વિવિધ માધ્યમોમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવી છે અને તમારી સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી છે. અમારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. તેના સાચા અને સાબિત હોવાની અધિકૃતતા આપી શકતા નથી. કોઈપણ રીતે તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા, કૃપા કરીને સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.